Nến đang chạy và nến đã đóng

Mục tiêu bài học

Sau bài này, bạn có thể:

• Mô tả cây nến đang chạy thay đổi thế nào từ lúc bắt đầu tới lúc đóng.
• Nói được giá trị nào còn đổi, giá trị nào đã cố định trong lúc nến chạy.
• Hiểu nến đã đóng nghĩa là gì, và không nghĩa là gì.
• Phân biệt thời điểm bắt đầu, thời điểm kết thúc và nhãn thời gian của nền tảng.

Bài này nối tiếp Một cây nến Nhật được hình thành như thế nào? và Thân nến và bóng nến cho biết điều gì?. Bài vẫn nói về nến OHLC thông thường theo thời gian.

Ví dụ xuyên suốt: một cây nến qua các thời điểm

Ta dùng lại cây nến 1 giờ từ 10:00 đến trước 11:00 ở bài đầu (ví dụ giả định, quy ước ranh giới như bài đó). Lần này ta không chỉ nhìn kết quả cuối, mà nhìn nó qua các thời điểm, từ lúc bắt đầu tới lúc đóng. “Hiện tại” là giá giao dịch gần nhất tại thời điểm đó.

Thời điểm	Mở	Cao	Thấp	Hiện tại
10:00:00	100,0	100,0	100,0	100,0
10:15	100,0	103,0	100,0	101,5
10:40	100,0	103,0	98,0	99,5
10:59:30	100,0	103,0	98,0	100,5
Đã đóng	100,0	103,0	98,0	101,0

Từ các con số đó, thân và bóng của cây nến tại từng thời điểm là:

Thời điểm	Thân	Bóng trên	Bóng dưới
10:00:00	0	0	0
10:15	1,5 (tăng)	1,5	0
10:40	0,5 (giảm)	3,0	1,5
10:59:30	0,5 (tăng)	2,5	2,0
Đã đóng	1,0 (tăng)	2,0	2,0

Cách tính giống bài trước. Ví dụ lúc 10:40: thân = |99,5 − 100,0| = 0,5; bóng trên = 103,0 − 100,0 = 3,0 (đỉnh thân là giá mở vì nến đang giảm); bóng dưới = 99,5 − 98,0 = 1,5. Kiểm tra: 0,5 + 3,0 + 1,5 = 5,0, đúng bằng biên độ 103,0 − 98,0.

Quy ước màu của các hình trong bài này: nến tăng (đóng cao hơn mở) tô xanh ngọc, nến giảm (đóng thấp hơn mở) tô đỏ san hô, nến doji (đóng bằng mở) tô xám sáng. Màu chỉ là quy ước của các hình này; nền tảng khác có thể tô khác, nên hãy đọc theo nhãn trong hình và theo số liệu Mở – Cao – Thấp – Đóng.

Hình 1. Cùng một cây nến ở bốn thời điểm (ví dụ giả định). Ba hình đầu là nến đang chạy, hình cuối là nến đã đóng.

Điều gì đổi, điều gì không đổi

Trong cùng một nến đang hình thành:

Giá trị	Trong lúc nến chạy
Giá mở cửa	Đã cố định từ giao dịch đầu tiên của nến
Giá cao nhất	Chỉ giữ nguyên hoặc tăng
Giá thấp nhất	Chỉ giữ nguyên hoặc giảm
Biên độ	Chỉ giữ nguyên hoặc tăng
Giá hiện tại	Có thể tăng hoặc giảm bất cứ lúc nào
Thân, bóng, loại nến	Đổi theo giá hiện tại

Bảng này chỉ xét trong một nến đang hình thành, chưa xét việc nhà cung cấp hiệu chỉnh dữ liệu. Lý do rất đơn giản: giá cao nhất là mức cao nhất đã đạt tới, nên nó chỉ có thể tăng thêm khi có giá mới cao hơn. Giá thấp nhất cũng tương tự theo chiều ngược lại.

Vì sao hình dạng đổi trước khi nến đóng

Hãy xem cây nến lúc 10:40 trong Hình 1. Giá hiện tại 99,5 thấp hơn giá mở 100,0, nên cây nến lúc đó trông là nến giảm. Nhưng nến chưa đóng. Trong 20 phút còn lại giá hồi lên, và cây nến kết thúc là nến tăng.

Vì giá đóng cửa của một nến đang chạy chưa chốt, việc nó là nến tăng hay nến giảm cũng chưa chốt. Ngay cả lúc 10:59:30, thân nến chỉ 0,5 và còn đổi tới 1,0 trong 30 giây cuối.

Nến đã đóng nghĩa là gì

Nến đã đóng là nến mà khoảng thời gian của nó đã kết thúc. Sau khi nến đóng, OHLC được chốt cho khoảng đó trong quá trình cập nhật thông thường. Dữ liệu lịch sử vẫn có thể được nhà cung cấp hiệu chỉnh.

Nhưng “đã đóng” chỉ xác nhận dữ liệu của khoảng thời gian đó. Nó không nói rằng:

• Giá sẽ tiếp tục theo hướng của cây nến vừa đóng.
• Một hình dạng nhất định sẽ được theo sau bởi một hình dạng nhất định.
• Cách diễn giải của bạn về cây nến là đúng.

Cũng như bài trước, một cây nến đã đóng vẫn chỉ là bốn con số. Nó không cho biết đường đi bên trong hay hướng tiếp theo.

Bắt đầu, kết thúc và nhãn thời gian

Có ba thứ dễ bị nhầm với nhau:

• Thời điểm bắt đầu: mốc đầu của khoảng thời gian, ví dụ 10:00:00.
• Thời điểm kết thúc: mốc cuối của khoảng. Với quy ước của ví dụ, nến gồm các giá từ 10:00:00 đến trước 11:00:00, và giao dịch đúng 11:00:00 thuộc nến kế tiếp.
• Nhãn thời gian trên nền tảng: mốc mà nền tảng gắn cho cây nến. Nó có thể là giờ bắt đầu (10:00) hoặc một cách ghi khác, tùy nền tảng.

Hình 2. Các mốc thời gian của một cây nến 1 giờ, theo quy ước của ví dụ.

Múi giờ cũng ảnh hưởng tới mốc cắt, nhất là với nến ngày: cắt theo múi giờ nào thì mốc bắt đầu một ngày đổi theo đó.

Có phải luôn chờ nến đóng?

Không có quy định chung nào buộc mọi cách giao dịch phải chờ nến đóng. Đây là quy tắc của từng hệ thống. Hai cách đặt quy tắc có những đánh đổi khác nhau:

Tiêu chí	Dựa trên nến đã đóng	Dựa trên nến đang chạy
Dữ liệu dùng	OHLC được chốt cho khoảng đó trong quá trình cập nhật thông thường. Dữ liệu lịch sử vẫn có thể được nhà cung cấp hiệu chỉnh.	Còn đổi cho tới khi nến đóng.
Thời điểm ra quyết định	Sau khi nến kết thúc.	Ngay khi có giá trong nến.
Điều cần lưu ý	Ra quyết định sau khi nến kết thúc; giá thực hiện có thể khác thời điểm điều kiện xuất hiện trong nến.	Điều kiện có thể xuất hiện rồi biến mất trước khi nến đóng.

Bài này không khuyên cách nào. Điều quan trọng là bạn ghi rõ quy tắc của mình, ví dụ trong ô “Điều kiện vào lệnh” của bản thiết kế hệ thống, để lúc kiểm chứng và lúc thực hành, bạn đang dùng đúng cùng một loại dữ liệu.

Tóm tắt

• Nến đang chạy chưa hoàn chỉnh. Giá mở đã cố định còn thân và loại nến đổi theo giá hiện tại.
• Trong cùng một nến đang hình thành (không xét hiệu chỉnh dữ liệu):
  • High giữ nguyên hoặc tăng.
  • Low giữ nguyên hoặc giảm.
  • Biên độ giữ nguyên hoặc tăng.
• Hình dạng nến có thể đổi, kể cả từ nến giảm sang nến tăng, cho tới khi đóng.
• Sau khi nến đóng, OHLC được chốt cho khoảng đó trong quá trình cập nhật thông thường. Dữ liệu lịch sử vẫn có thể được nhà cung cấp hiệu chỉnh.
• Nến đã đóng không bảo đảm hướng giá tiếp theo.
• Bắt đầu, kết thúc và nhãn thời gian là ba thứ khác nhau.
• Chờ nến đóng hay không là quy tắc của hệ thống, không phải bắt buộc chung.

Ôn tập

Hãy tự làm trước, rồi mở phần đáp án.

Bài tập 1. Lúc 10:40, một nến 1 giờ (10:00 đến trước 11:00) có giá mở 100, cao nhất 103, thấp nhất 98, giá hiện tại 99,5. Một bạn nói: “Đây là nến giảm.” Nhận định này có đúng không?

Xem đáp án

Chưa đủ để nói như vậy. Nến chưa đóng, và 99,5 chỉ là giá hiện tại. Lúc này cây nến trông là nến giảm tạm thời, vì giá hiện tại thấp hơn giá mở. Nhưng giá đóng cửa chỉ được chốt khi khoảng thời gian kết thúc, và còn 20 phút nữa giá có thể đổi. Trong ví dụ xuyên suốt, nến này kết thúc ở 101,0 và là nến tăng.

Cách nói đúng hơn: “Lúc 10:40, nến đang chạy trông giống nến giảm, chưa đóng.”

Bài tập 2. Một nến đang chạy có giá mở 200, cao nhất 206, thấp nhất 198, giá hiện tại 203.

a. Tính thân, bóng trên, bóng dưới và biên độ. b. Sau đó giá hiện tại rơi về 199, không vượt 206 hay xuống dưới 198. Tính lại. Biên độ có đổi không? c. Trong hai giá trị cao nhất và thấp nhất, giá trị nào có thể thay đổi khi nến còn chạy?

Xem đáp án

a. Thân: 203 − 200 = 3 (tăng tạm thời). Bóng trên: 206 − 203 = 3. Bóng dưới: 200 − 198 = 2. Biên độ: 206 − 198 = 8. Kiểm tra: 3 + 3 + 2 = 8.

b. Thân: 200 − 199 = 1 (giảm tạm thời). Bóng trên: 206 − 200 = 6 (đỉnh thân là giá mở). Bóng dưới: 199 − 198 = 1. Biên độ vẫn là 8 vì giá cao nhất và thấp nhất chưa đổi. Kiểm tra: 1 + 6 + 1 = 8.

c. Cả hai đều có thể đổi, nhưng chỉ theo một chiều: giá cao nhất chỉ giữ nguyên hoặc tăng (khi có giá mới cao hơn), giá thấp nhất chỉ giữ nguyên hoặc giảm. Vì vậy, trong cùng một nến đang hình thành (không xét hiệu chỉnh dữ liệu), biên độ chỉ giữ nguyên hoặc tăng.

Bài tập 3. Theo quy ước của ví dụ (nến 10:00 gồm các giá từ 10:00:00 đến trước 11:00:00), giá giao dịch lúc 10:59:59 là 101,2 và giao dịch tiếp theo lúc 11:00:00 là 101,8. Giá đóng cửa của nến 10:00 là bao nhiêu? Giao dịch 101,8 thuộc nến nào?

Xem đáp án

Giá đóng cửa của nến 10:00 là 101,2, vì đó là giá cuối cùng trước 11:00:00. Giao dịch 101,8 lúc 11:00:00 thuộc nến kế tiếp (11:00 trở đi) và, nếu đó là giao dịch đầu tiên của nến này, là giá mở cửa của nó.

Lưu ý: đây là quy ước của ví dụ. Nền tảng của bạn có thể ghi nhãn thời gian hoặc xử lý đúng mốc giờ theo cách riêng, nên hãy kiểm tra trước khi dựa vào.

Đọc thêm

Đọc thêm: dữ liệu được cập nhật và hiệu chỉnh thế nào (theo tài liệu nền tảng)

Các chi tiết dưới đây chỉ nói về từng nền tảng được nêu. Nền tảng khác có thể làm khác, nên hãy đọc tài liệu của nền tảng bạn dùng.

Hiệu chỉnh dữ liệu lịch sử (TradingView). Tài liệu Pine Script của TradingView, mục về repainting, nói rằng khi các thanh thời gian thực kết thúc, sàn hoặc nhà môi giới đôi khi điều chỉnh nhỏ giá của thanh. Tài liệu cũng nói dữ liệu lịch sử có thể được hiệu chỉnh vì những lý do khác, ví dụ chia tách cổ phiếu. Trang này không nêu mức độ thường xuyên.

Thanh thời gian thực (TradingView, Pine Script). Khi thanh ngoài cùng bên phải còn mở, nó là thanh thời gian thực. Script chạy lặp lại trên thanh này mỗi khi có cập nhật. Các giá trị high, low, close và volume của thanh đang mở chưa phải dữ liệu xác nhận cho tới tick đóng thanh, và có biến barstate.isconfirmed để nhận biết thanh đã đóng. Biến time là mốc thời gian mở của thanh và time_close là mốc đóng.

Luồng dữ liệu nến (Binance Spot API).

• Luồng nến đẩy cập nhật cho nến hiện tại. Tài liệu ghi tốc độ cập nhật là 1000 ms cho nến 1 giây và 2000 ms cho các khoảng khác.
• Mỗi bản tin có thời điểm bắt đầu nến, thời điểm đóng nến, giá mở, cao nhất, thấp nhất, đóng, và một trường cho biết nến đã đóng hay chưa (“Is this kline closed?”).
• Ở endpoint dữ liệu lịch sử, nến được nhận diện duy nhất bằng thời điểm mở. Có tham số múi giờ: mặc định cắt theo UTC, và nếu đặt múi giờ khác thì các khoảng được hiểu theo múi giờ đó.