Bài tập đọc nến

• Quan sát: Đóng 53 cao hơn Mở 50, nên là nến tăng.
• Thân: từ 50 đến 53, dài 3.
• Bóng trên: High trừ đỉnh thân, 54 − 53 = 1.
• Bóng dưới: đáy thân trừ Low, 50 − 49 = 1.
• Biên độ: High trừ Low, 54 − 49 = 5.

Kiểm tra lại: 3 + 1 + 1 = 5, đúng bằng biên độ.

Tính từng nến:

• A: nến tăng; thân 4; bóng trên 2; bóng dưới 2; biên độ 8.
• B: nến giảm; thân 4; bóng trên 1; bóng dưới 1; biên độ 6.
• C: Mở bằng Đóng; thân 0; bóng trên 6; bóng dưới 0; biên độ 6.
• D: nến tăng; thân 1; bóng trên 0; bóng dưới 0; biên độ 1.

Từ đó:

• (a) B (đóng 40 thấp hơn mở 44).
• (b) A, biên độ 8.
• (c) C, bóng trên 6 (47 − 41).
• (d) C và D (đáy thân trùng Low).
• (e) C (Mở bằng Đóng bằng 41).

Quan sát từ số liệu; bài này chưa đặt tên mẫu nào cho C hay D. Việc gọi tên cần thêm bối cảnh (xem các mức sau).

• Quan sát: Mở 100 đã chốt. High hiện là 104 và chỉ có thể giữ nguyên hoặc tăng; Low hiện là 99 và chỉ có thể giữ nguyên hoặc giảm. Giá hiện tại 103,5 cao hơn mở 3,5.
• Chưa kết luận được: giá đóng, vì nến chưa đóng. Do đó thân, màu cuối cùng và bóng trên/dưới cuối cùng đều chưa chốt. Chẳng hạn, nếu nến đóng ở 99,5 thì nó là nến giảm.
• Giả thuyết: “nếu giá giữ quanh mức hiện tại thì cuối nến sẽ là nến tăng”. Đây chỉ là giả thuyết.

Vì vậy chưa thể gọi đây là nến tăng dài. Điều kiện nào dùng giá đóng đều chưa đánh giá được.

• Quan sát, tính được: biên độ = 64 − 58 = 6. Giá đóng nằm giữa 58 và 64, nên thân (cách giá mở 60 không quá 4) không vượt quá 4.
• Chưa kết luận được: hướng (tăng hay giảm), độ dài thân chính xác, bóng trên và bóng dưới, vì mọi đại lượng đó cần giá đóng.

Bài học: thiếu một cột thì ghi “chưa đánh giá được”, không điền một giá trị cho tiện.

Trung điểm thân nến 1: (90 + 81) ÷ 2 = 85,5.

1. Nến 1: đóng 81 thấp hơn mở 90, thân 9, là nến giảm dài so với nến 2 và 3 (nhãn “dài” theo mô tả của đề). Đạt.
2. Nến 2: thân từ 79 đến 80, nằm dưới giá đóng 81 của nến 1, tức có khoảng trống xuống tính theo thân. Thân 1 là nhỏ so với thân 9. Đạt.
3. Nến 3: tăng (87,5 > 80,5), đóng ở 87,5 trên trung điểm 85,5. Đạt.
4. Bối cảnh: đề cho sẵn “sau một đà giảm”. Bạn chỉ dùng được điều đề nói.

• Quan sát: chuỗi đáp ứng các tiêu chí Morning Star theo quy ước trên.
• Giả thuyết: “đây là điểm có thể đảo chiều tăng”. Đây là cách diễn giải của nguồn.
• Chưa kết luận được: diễn biến sau nến 3, vì đề không có dữ liệu đó.

Trung điểm thân nến 1 vẫn là 85,5. Điều kiện của nguồn là “trên trung điểm”.

• (a) đóng 85 < 85,5: không đáp ứng.
• (b) đóng đúng 85,5: nguồn nói “trên trung điểm”, nên đóng đúng trung điểm không đáp ứng điều kiện đó.
• (c) đóng 86 > 85,5: đáp ứng.

Quan sát: chỉ (c) đáp ứng. Hai nến 3 (a) và (b) khác (c) chỉ một chút ở giá đóng, và điều đó nói về định nghĩa, không về diễn biến sau đó.

Thân nến 1: 65 đến 70 (giảm). Thân nến 2: 64 đến 71 (tăng).

• (a) Thân nến 2 (64 đến 71) bao phủ cả hai phía thân nến 1 (65 đến 70): đạt quan hệ bao phủ theo thân. Cùng bối cảnh đề cho sẵn, chuỗi đáp ứng Bullish Engulfing theo quy ước này. Ở đây high 73 và low 63 cũng vượt nến 1, nhưng điều đó không cần thiết theo quy ước thân.
• (b) High 73 cao hơn high 72 của nến 1, nên không là Inside Bar. Quan hệ ở đây là nến 2 bao phủ nến 1, không phải nến 2 nằm trong nến 1.
• (c) Harami cần thân nến 2 nằm trong thân nến 1. Ở đây thân nến 1 nằm trong thân nến 2, nên không là Harami.

Ba khái niệm đo ba quan hệ khác nhau.

Nến 1: thân 100 đến 110, high–low từ 99 đến 111.

• Pattern Dictionary (cả nến trong high–low nến 1): nến 2 (105 đến 109,5), nến 3 (103 đến 107), nến 4 (99,2 đến 105) đều nằm trong 99 đến 111. Tiêu chí vị trí đạt.
• thinkorswim (giá đóng trong thân nến 1): đóng 106 và 104 nằm trong 100 đến 110; nến 4 đóng 99,5, dưới 100. Tiêu chí vị trí không đạt.
• Wikipedia (thân trong biên độ nến 1): thân nến 2 (106 đến 109), nến 3 (104 đến 106), nến 4 (99,5 đến 104) đều trong 99 đến 111. Tiêu chí vị trí đạt.

Quan sát: tiêu chí vị trí này được mô tả khác nhau; muốn kết luận về toàn bộ mẫu còn phải kiểm tra các tiêu chí còn lại của từng nguồn (nến 1 dài, ba nến nhỏ, tiêu chí của nến 5 theo từng nguồn). Nến 5 ở đây đóng 112,5, cao hơn giá đóng 110 của nến 1 và cao hơn mọi high trước đó (111); nhưng bài tập này không yêu cầu kết luận toàn mẫu.

Số đo nến X: thân 0,2 (từ 99,8 đến 100), bóng trên 0,4, bóng dưới 99,8 − 94 = 5,8, biên độ 6,4.

Từng tiêu chí của nến X:

• Thân nhỏ: thân 0,2 so với biên độ 6,4. Đạt.
• Bóng dưới ít nhất gấp đôi thân: bóng dưới 5,8, còn 2 × 0,2 = 0,4. Đạt.
• Bóng trên ngắn hoặc không có: 0,4, ngắn so với bóng dưới. Đạt.
• Biên độ lớn so với 10 đến 20 ngày trước: đề chỉ cho 4 ngày. Biên độ 6,4 lớn hơn bốn ngày đó (từ 3 đến 4), nhưng cửa sổ chưa đủ 10 ngày nên tiêu chí này chưa đánh giá được. Nếu đổi thành “4 nến của khung khác”, đó là biến thể của bài, không phải nguyên văn nguồn.
• Bối cảnh: chuỗi A có bốn giá đóng thấp dần; chuỗi B có bốn giá đóng cao dần. Đề dùng đó như một mô tả đà ngắn; bài không coi đây là định nghĩa xu hướng chung (còn phụ thuộc khung thời gian và cách xác định đỉnh/đáy).
• Xác nhận: chưa có dữ liệu sau X. Chưa đánh giá được.

Vì còn một tiêu chí hình dạng chưa đánh giá được, bài không ghi “đạt toàn bộ”. Chỉ nói được: ba tiêu chí về hình đạt, một tiêu chí chưa đánh giá được.

Tên gọi theo quy ước, với phần đã đánh giá: A là hình giống Hammer (sau đà giảm), B là hình giống Hanging Man (sau đà tăng). Cùng một nến, hai tên, chỉ do bối cảnh. Phân tách:

• Quan sát: ba tiêu chí hình đạt; bối cảnh của A và B ngược nhau theo mô tả của đề.
• Giả thuyết: nguồn diễn giải Hammer là khả năng đảo chiều tăng và Hanging Man là khả năng đảo chiều giảm. Đó là diễn giải, không phải kết quả đã kiểm chứng ở đây.
• Chưa kết luận được: tiêu chí biên độ so với 10 đến 20 ngày, và nến xác nhận. Theo StockCharts, mẫu chưa có xác nhận thì được coi là chưa có hiệu lực, và bài không có dữ liệu sau X.

Thân nến 4: 71 đến 76. Thân nến 5: 72 đến 73.

1. Quan sát. 72 đến 73 nằm trong 71 đến 76.
2. Quan sát, kèm điều kiện (mô tả hình và bối cảnh ngắn). Bốn giá đóng 78, 76, 75, 71 thấp dần, thân nến 4 (5) lớn hơn thân các nến trước (2, 2, 1) và thân nến 5 (1) nhỏ. Đó là mô tả theo số liệu; nó không chứng minh một định nghĩa xu hướng chung, và chỉ mới là quan hệ thân trong thân cùng so sánh thân tương đối.
3. Giả thuyết. Một cách diễn giải có thể, chưa có dữ liệu kiểm chứng.
4. Không dùng được tại thời điểm này. Các nến sau nến 5 chưa tồn tại với bạn. Dùng diễn biến về sau để giải thích lại là thiên lệch nhìn lại.
5. Chưa kết luận được. Xác nhận cần diễn biến sau nến 5, mà bạn chưa có.

Hai nến xuất hiện sau đó (Mở – Cao – Thấp – Đóng):

Nhìn lại, hai nến này đóng cao hơn. Điều đó không biến câu 3 thành một khẳng định có bằng chứng: một trường hợp riêng lẻ không phải bằng chứng thống kê, và nhìn lại là lúc dễ giải thích quá mức nhất.

• (a) Quan sát, chắc chắn: thân nến 9 từ 101 đến 102,5 (giảm); thân nến 10 từ 100,5 đến 103,5 (tăng), bao phủ cả hai phía. Quan hệ bao phủ theo thân đạt. Phần này không phụ thuộc quy tắc bối cảnh.
• (b) Theo quy tắc của bài tập: giá đóng nến 6, 7, 8 là 102,5, 103 và 102. Từ nến 6 sang 7 giá đóng tăng, nên chuỗi không giảm dần liên tiếp. Theo quy tắc này không có đà giảm ngắn, vì vậy bối cảnh của Bullish Engulfing chưa đáp ứng, dù hình đạt.
• (c) Phụ thuộc quy tắc bạn chọn. Ví dụ, nếu quy tắc của bạn là “giá đóng nến 8 thấp hơn giá đóng nến 1” thì 102 < 103 và có thể coi là có đà giảm; còn nếu là “ba nến cuối đóng thấp dần” như quy tắc của bài tập thì không. Hai quy tắc cho hai kết luận trên cùng dữ liệu. Nguồn không chọn giữa chúng, nên bạn cần nêu quy tắc của mình trước khi kết luận, không chọn sau khi đã thấy kết quả (lỗi 9 ở bài trước).
• Dù theo quy tắc nào, bạn vẫn có thể mô tả đúng: “hình có quan hệ bao phủ theo thân kiểu Engulfing; bối cảnh đà giảm phụ thuộc quy tắc”.

Chưa kết luận được: diễn biến sau nến 10.

• Quan sát: nến 3 vẫn đáp ứng tiêu chí Morning Star như ở bài tập 5; nhận diện không đổi, vì định nghĩa chỉ nói về ba nến.
• Quan sát: giá đóng sau đó hạ dần: 87,5 (nến 3), 84 (nến 4), 81 (nến 5). Cả hai nến sau đều đóng dưới trung điểm 85,5.
• Giả thuyết: có nhiều cách giải thích cho việc giá giảm sau mẫu; bài không biết nguyên nhân.
• Chưa kết luận được: mẫu “đúng” hay “sai” về khả năng đảo chiều. Một trường hợp riêng lẻ không đủ để kết luận về cả mẫu, theo bất kỳ chiều nào (xem lỗi 7 và lỗi 8 ở bài trước).

Bài học: nhận diện đúng định nghĩa và diễn biến sau đó là hai việc khác nhau. Bài tập này không chấm bạn theo diễn biến.